Tiêu chuẩn, định mức sử dụng máy móc, thiết bị chuyên dùng là một nội dung đặc biệt quan trọng trong quản lý NSNN, đầu tư công, mua sắm công, cũng như quản lý sử dụng tài sản công. Cũng vì tính chất đặc biệt quan trọng này mà việc tuân thủ quy định về “tiêu chuẩn, định mức” nói chung (trong đó bao gồm định mức chuyên dùng) được quy định, nhắc đến trong rất nhiều bộ Luật quan trọng, dưới đây Dauthaumuasam.vn xin tổng hợp, trích dẫn các quy định cụ thể, quan trọng, điển hình, cũng như giải đáp một số câu hỏi, thắc mắc liên quan để thấy rõ hơn vấn đề này nhằm giúp các cơ quan, đơn vị, tổ chức, cá nhân (đặc biệt là đội ngũ Lãnh đạo, cán bộ quản lý và chuyên viên thực thi mảng đầu tư, mua sắm công, quản lý sử dụng tài sản công) có cái nhìn một cách toàn diện hơn quy định về tiêu chuẩn, định mức (phạm vi tác động, trách nhiệm ban hành, thẩm quyền ban hành, xử lý vi phạm nếu không ban hành,…) để từ đó nhận thức rõ hơn tầm quan trọng và tuân thủ một cách kịp thời, đầy đủ quy định:
Thứ nhất: Tại Luật Ngân sách nhà nước năm 2025 quy định:
– Tại Khoản 4 Điều 8 quy định về nguyên tắc quản lý NSNN: “Các khoản chi ngân sách chỉ được thực hiện khi có dự toán được cấp có thẩm quyền giao, trừ trường hợp tạm cấp ngân sách quy định tại Điều 53 của Luật này và phải bảo đảm đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định”.
– Tại Khoản 3 Điều 18 quy định về các hành vi bị cấm trong lĩnh vực Ngân sách nhà nước: “Chi không có dự toán, trừ trường hợp tạm cấp ngân sách quy định tại Điều 53 của Luật này; chi không đúng dự toán ngân sách được giao; chi sai chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi, không đúng mục đích; tự đặt ra các khoản chi trái với quy định của pháp luật”.
Thứ hai: Tại Luật Đầu tư công năm 2024 quy định:
Tại Khoản 7 Điều 17 quy định về các hành vi bị nghiêm cấm trong đầu tư công: “Sử dụng vốn đầu tư công không đúng mục đích, không đúng đối tượng, vượt tiêu chuẩn, định mức theo quy định của pháp luật”.
Thứ ba: Tại Nghị định hướng dẫn Luật Đấu thầu năm 2023 quy định:
Tại Khoản 2 Điều 92 Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định: “2. Đối với các hàng hóa thuộc danh mục do Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ quy định tiêu chuẩn, định mức hoặc quyết định việc phân cấp quy định tiêu chuẩn, định mức thì điều kiện xét duyệt trúng thầu là giá đề nghị trúng thầu của từng hàng hóa đảm bảo không vượt mức giá của từng hàng hóa đó theo tiêu chuẩn, định mức do cấp có thẩm quyền ban hành”.
Thứ tư: Tại Luật Quản lý, sử dụng tài sản công, các quy định chính liên quan đến tiêu chuẩn, định mức như sau:
– Khoản 4 Điều 6 Luật quản lý, sử dụng tài sản công quy định về nguyên tắc quản lý, sử dụng tài sản công như sau: Tài sản công phục vụ công tác quản lý, cung cấp dịch vụ công, bảo đảm quốc phòng, an ninh của cơ quan, tổ chức, đơn vị phải được sử dụng tiết kiệm, hiệu quả, đúng mục đích, công năng, đối tượng, tiêu chuẩn, định mức, chế độ theo quy định của pháp luật.
– Khoản 2 Điều 10 của Luật quản lý, sử dụng tài sản công quy định về hành vi bị nghiêm cấm trong quản lý, sử dụng tài sản công: “Đầu tư xây dựng, mua sắm, giao, thuê, sử dụng tài sản công không đúng mục đích, chế độ, vượt tiêu chuẩn, định mức”.
– Điểm a Khoản 2 điều 22 quy định về quyền, nghĩa vụ của cơ quan, tổ chức, đơn vị được giao quản lý, sử dụng tài sản công: “Cơ quan, tổ chức, đơn vị được giao quản lý, sử dụng tài sản công có các nghĩa vụ sau đây: a) Bảo vệ, sử dụng tài sản công đúng mục đích, tiêu chuẩn, định mức, chế độ; bảo đảm hiệu quả, tiết kiệm”.
– Khoản 2 điều 23 quy định về nghĩa vụ của người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị:
“2. Người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị được giao quản lý, sử dụng tài sản công có các nghĩa vụ sau đây:
a) Ban hành và tổ chức thực hiện quy chế quản lý, sử dụng tài sản công được Nhà nước giao;
b) Chấp hành quy định của Luật này và pháp luật có liên quan, bảo đảm sử dụng tài sản công đúng mục đích, tiêu chuẩn, định mức, chế độ, tiết kiệm, hiệu quả”;
– Khoản 1, Khoản 2, Điều 24 quy định về tiêu chuẩn, định mức sử dụng tài sản công như sau:
“1. Tiêu chuẩn, định mức sử dụng tài sản công tại cơ quan, tổ chức, đơn vị là các quy định về chủng loại, số lượng, mức giá, đối tượng được sử dụng do cơ quan, người có thẩm quyền ban hành.
Quy định về mức giá trong định mức sử dụng tài sản công là giá đã bao gồm các loại thuế phải nộp theo quy định của pháp luật; trường hợp được miễn các loại thuế thì phải tính đủ số thuế được miễn để xác định định mức.
2. Tiêu chuẩn, định mức sử dụng tài sản công được sử dụng làm căn cứ để lập kế hoạch và dự toán ngân sách; giao, đầu tư xây dựng, mua sắm, thuê tài sản, khoán kinh phí sử dụng tài sản công; quản lý, sử dụng và xử lý tài sản công tại cơ quan, tổ chức, đơn vị”.
– Điểm a Khoản 2 Điều 28 quy định về nguyên tắc hình thành tài sản công tại cơ quan nhà nước: “2. Việc hình thành tài sản công tại cơ quan nhà nước phải tuân thủ các nguyên tắc sau đây:
a) Phù hợp với chức năng, nhiệm vụ được giao; phù hợp với tiêu chuẩn, định mức sử dụng tài sản công được cơ quan, người có thẩm quyền ban hành”.
– Khoản 1 điều 31 quy định về mua sắm tài sản công phục vụ hoạt động của cơ quan Nhà nước: “1. Việc mua sắm trụ sở làm việc và tài sản công khác được áp dụng trong trường hợp cơ quan nhà nước chưa có tài sản hoặc còn thiếu tài sản so với tiêu chuẩn, định mức nhưng Nhà nước không có tài sản để giao và không thuộc trường hợp được thuê, khoán kinh phí sử dụng tài sản công”.
– Khoản 1 Điều 32 quy định về thuê tài sản công phục vụ hoạt động của cơ quan nhà nước:
“1. Cơ quan nhà nước được thuê tài sản phục vụ hoạt động khi chưa có tài sản hoặc còn thiếu tài sản so với tiêu chuẩn, định mức thuộc một trong các trường hợp sau đây:…”.
Thứ năm: Tại Quyết định số 15/2025/QĐ-TTg ngày 14/6/2025 của Thủ tướng Chính phủ quy định về tiêu chuẩn, định mức sử dụng máy móc, thiết bị quy định:
– Tại Khoản 1 Điều 3 Quyết định số 15/2025/QĐ-TTg của Thủ tướng quy định: “Tiêu chuẩn, định mức sử dụng máy móc, thiết bị quy định tại Quyết định này được sử dụng làm một trong các căn cứ để lập kế hoạch và dự toán ngân sách; giao, mua sắm, thuê, quản lý, sử dụng, xử lý máy móc, thiết bị”.
– Khoản 4 điều 6 Quyết định số 15/2025/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ quy định: “4. Mức giá máy móc, thiết bị chuyên dùng trong tiêu chuẩn, định mức sử dụng máy móc, thiết bị chuyên dùng do cơ quan, người có thẩm quyền quy định tại điểm b, điểm c khoản 2, điểm b khoản 3 Điều này quyết định phù hợp với giá mua trên thị trường của chủng loại máy móc, thiết bị tương ứng”.
(Lưu ý thêm rằng tại Quyết định cũ số 50/2017/QĐ-TTg quy định về tiêu chuẩn, định mức máy móc, thiết bị đã không quy định đến mức giá trong tiêu chuẩn, định mức máy móc, thiết bị chuyên dùng mà chỉ quy định đến định mức số lượng. Tuy nhiên, tại Quyết định số 15/2025/QĐ-TTg được sửa đổi, bổ sung bởi Quyết định 10/2026/QĐ-TTg ngày 09/3/2026 thay thế Quyết định 50/2017/QĐ-TTg đã bổ sung quy định về mức giá máy móc, thiết bị chuyên dùng trong tiêu chuẩn, định mức).
Thứ sáu: Tại các văn bản QPPL khác có liên quan quy định về chế tài xử lý khi vi phạm quy định về tiêu chuẩn, định mức điển hình kể đến như:
– Tại Điểm c Khoản 1, Điều 7 Nghị định 267/2026/NĐ-CP quy định về hình thức kỷ luật đối với cán bộ, công chức, viên chức có hành vi gây lãng phí như sau:
“1. Hình thức kỷ luật khiển trách áp dụng đối với cán bộ, công chức, viên chức có hành vi gây lãng phí thuộc một trong các trường hợp sau đây:
c) Thực hiện hành vi không ban hành hoặc chậm ban hành, sửa đổi, bổ sung văn bản quy phạm pháp luật về định mức, tiêu chuẩn, chế độ trong lĩnh vực tiết kiệm, chống lãng phí, gây lãng phí”.
– Tại Khoản 3 Điều 6 Nghị định 63/2019/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý, sử dụng tài sản công, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí: Phạt tiền đến 20 triệu đồng đối với hành vi đầu tư, mua sắm tài sản vượt tiêu chuẩn, định mức do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định.
– Tại Khoản 2 Điều 32 Nghị định 63/2019/NĐ-CP quy định: Phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 60 triệu đồng đối với hành vi gây lãng phí trong sử dụng vốn đầu tư không đúng tiêu chuẩn, quy chuẩn, vượt định mức, đơn giá theo quy định của pháp luật.
– Tại Khoản 1 Điều 11 Nghị định 122/2021/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế hoạch và đầu tư quy định: Phạt tiền từ 100 triệu đến 200 triệu đối với hành vi sử dụng vốn đầu tư công vượt tiêu chuẩn, định mức theo quy định.
– Tại Khoản 1, Khoản 2 Điều 6 Thông tư liên tịch số 11/2025/TTLT-VKSNDTC-TANDTC-BCA-BQP-BTP-BTC-BCT-BXD-BNN&MT- KTNN-TTCP quy định về dấu hiệu vi phạm trong quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước có khả năng gây lãng phí:
“Việc xác định hậu quả lãng phí trong quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước có thể căn cứ vào một trong các dấu hiệu sau:
1. Cố ý lập, thẩm định, phê duyệt, phân bổ và giao dự toán ngân sách nhà nước không đúng thẩm quyền, trình tự, nội dung, thời gian, mục đích, đối tượng, vượt tiêu chuẩn, định mức, sai chế độ quy định gây lãng phí;
2. Sử dụng ngân sách nhà nước không đúng mục đích, đối tượng đã được phê duyệt, dự toán được giao; vượt tiêu chuẩn, định mức, sai chế độ quy định. Từ chối, trì hoãn việc chi ngân sách khi đã bảo đảm các điều kiện chi theo quy định của pháp luật gây lãng phí”;
– Hay tại Khoản 4 Điều 7 Thông tư liên tịch số 11/2025/TTLT-VKSNDTC-TANDTC-BCA-BQP-BTP-BTC-BCT-BXD-BNN&MT- KTNN-TTCP quy định về dấu hiệu vi phạm trong quản lý, sử dụng vốn đầu tư công, đầu tư xây dựng, mua sắm, quản lý, sử dụng tài sản công có khả năng gây lãng phí: “4. Đầu tư xây dựng, mua sắm không đúng mục đích, đối tượng, vượt tiêu chuẩn, định mức quy định; giao tài sản công cho cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân không có nhu cầu sử dụng; giao, bán, cho thuê, cho mượn, sử dụng, không sử dụng, xử lý không đúng mục đích tài sản công; sử dụng vốn đầu tư công trái pháp luật gây lãng phí”.
Như vậy, từ các trích dẫn hàng loạt quy định căn bản nêu trên cho thấy đã có rất nhiều khung khổ pháp lý hiện hành quy định việc ban hành và tuân thủ quy định về tiêu chuẩn, định mức, trong đó đặc biệt nhấn mạnh đến tiêu chuẩn, định mức sử dụng máy móc, thiết bị chuyên dùng và cũng thông qua đó giúp các cơ quan, đơn vị, tổ chức, cá nhân, nhất là người có thẩm quyền, đội ngũ lãnh đạo, cán bộ quản lý, thực thi mảng đầu tư công, mua sắm công, quản lý sử dụng tài sản công tại mỗi cơ quan đơn vị thấy rõ hơn được tầm quan trọng, trách nhiệm của mình, cũng như tính bắt buộc và cấp thiết phải ban hành và tuân thủ quy định về tiêu chuẩn, định mức, trong phạm vi bài viết này nhấn mạnh đến định mức máy móc, thiết bị chuyên dùng – một mảng chiếm tỷ trọng lớn, có giá trị lớn trong hoạt động đầu tư công, đấu thầu, mua sắm công.
Tiêu chuẩn, định mức sử dụng máy móc, thiết bị chuyên dùng khi ban hành có bắt buộc phải có định mức về giá trong đó không ?
Đối với tiêu chuẩn, định mức máy móc, thiết bị chuyên dùng khi ban hành bắt buộc phải bao gồm định mức về giá trong đó căn cứ các quy định sau:
– Khoản 4 Điều 8 Luật NSNN năm 2025 quy định về nguyên tắc quản lý NSNN: “Các khoản chi ngân sách chỉ được thực hiện khi có dự toán được cấp có thẩm quyền giao, trừ trường hợp tạm cấp ngân sách quy định tại Điều 53 của Luật này và phải bảo đảm đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định”.
– Khoản 3 Điều 18 Luật NSNN năm 2025 quy định về các hành vi bị cấm trong lĩnh vực Ngân sách nhà nước: “Chi không có dự toán, trừ trường hợp tạm cấp ngân sách quy định tại Điều 53 của Luật này; chi không đúng dự toán ngân sách được giao; chi sai chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi, không đúng mục đích; tự đặt ra các khoản chi trái với quy định của pháp luật”.
– Khoản 1 Điều 24 Luật Quản lý, sử dụng tài sản công quy định về tiêu chuẩn, định mức sử dụng tài sản công như sau:
“1. Tiêu chuẩn, định mức sử dụng tài sản công tại cơ quan, tổ chức, đơn vị là các quy định về chủng loại, số lượng, mức giá, đối tượng được sử dụng do cơ quan, người có thẩm quyền ban hành.
Quy định về mức giá trong định mức sử dụng tài sản công là giá đã bao gồm các loại thuế phải nộp theo quy định của pháp luật; trường hợp được miễn các loại thuế thì phải tính đủ số thuế được miễn để xác định định mức”.
– Khoản 4 điều 6 Quyết định số 15/2025/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ quy định về tiêu chuẩn, định mức sử dụng máy móc, thiết bị như sau: “4. Mức giá máy móc, thiết bị chuyên dùng trong tiêu chuẩn, định mức sử dụng máy móc, thiết bị chuyên dùng do cơ quan, người có thẩm quyền quy định tại điểm b, điểm c khoản 2, điểm b khoản 3 Điều này quyết định phù hợp với giá mua trên thị trường của chủng loại máy móc, thiết bị tương ứng”.
Thẩm quyền ban hành tiêu chuẩn, định mức sử dụng máy móc, thiết bị chuyên dùng thuộc trách nhiệm của ai ?
Đối với tiêu chuẩn, định mức máy móc, thiết bị chuyên dùng trong lĩnh vực y tế, giáo dục tại Điểm a, b, Khoản 2 Điều 6 Quyết định số 15/2025/QĐ-TTg quy định:
“a) Trong thời hạn 12 tháng, kể từ ngày Quyết định này có hiệu lực thi hành, Bộ trưởng Bộ Y tế, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định chi tiết hướng dẫn về tiêu chuẩn, định mức sử dụng máy móc, thiết bị chuyên dùng trong lĩnh vực y tế, giáo dục và đào tạo thuộc lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Y tế, Bộ Giáo dục và Đào tạo;
b) Căn cứ quy định chi tiết hướng dẫn của Bộ trưởng Bộ Y tế, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo tại điểm a khoản này, cơ quan, người có thẩm quyền quy định tại khoản 3 Điều 4 Quyết định này quyết định tiêu chuẩn, định mức sử dụng máy móc, thiết bị chuyên dùng trong lĩnh vực y tế, giáo dục và đào tạo của các cơ quan, tổ chức, đơn vị quy định tại khoản 3 Điều 4 Quyết định này”;
Đối với tiêu chuẩn, định mức máy móc, thiết bị chuyên dùng không thuộc lĩnh vực y tế, giáo dục thì tại điểm b Khoản 3 Điều 6 Quyết định số 15/2025/QĐ-TTg quy định:
“b) Cơ quan, người có thẩm quyền quy định tại khoản 3 Điều 4 Quyết định này quyết định tiêu chuẩn, định mức sử dụng máy móc, thiết bị chuyên dùng của các cơ quan, tổ chức, đơn vị quy định tại khoản 3 Điều 4 Quyết định này”.
Trong đó, khoản 3 Điều 4 quy định:
“3. Trường hợp cần thiết bổ sung số lượng máy móc, thiết bị đã quy định tại khoản 1 Điều này hoặc bổ sung các loại máy móc, thiết bị khác ngoài các máy móc, thiết bị đã quy định tại khoản 1 Điều này để phục vụ Chính phủ điện tử, số hóa, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và nhiệm vụ được giao thì cơ quan, người có thẩm quyền quyết định; cụ thể:
a) Chánh Văn phòng Trung ương Đảng quyết định hoặc phân cấp thẩm quyền quyết định đối với các cơ quan, đơn vị của Đảng ở trung ương; trừ trường hợp quy định tại điểm e khoản này;
b) Ban Thường trực Ủy bạn Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam quyết định hoặc phân cấp thẩm quyền quyết định đối với các cơ quan, tổ chức, đơn vị thuộc phạm vi quản lý; trừ trường hợp quy định tại điểm e khoản này;
c) Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, cơ quan khác ở trung ương (sau đây gọi là Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan trung ương) quyết định hoặc phân cấp thẩm quyền quyết định đối với các cơ quan, tổ chức, đơn vị thuộc phạm vi quản lý; trừ trường hợp quy định tại điểm e khoản này;
d) Ban Thường vụ tỉnh ủy, thành ủy quyết định hoặc phân cấp thẩm quyền quyết định đối với các cơ quan, đơn vị của Đảng ở địa phương; trừ trường hợp quy định tại điểm e khoản này;
đ) Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọi là Ủy ban nhân dân cấp tỉnh) quyết định hoặc phân cấp thẩm quyền quyết định theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương, Luật khác có liên quan đối với các cơ quan, tổ chức, đơn vị thuộc địa phương; trừ trường hợp quy định tại điểm d, điểm e khoản này;
e) Hội đồng quản lý, người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư (đối với trường hợp không có Hội đồng quản lý) quyết định đối với đơn vị mình.”
Trách nhiệm kiểm tra việc tuân thủ quy định về tiêu chuẩn, định mức sử dụng tài sản công thuộc trách nhiệm của tổ chức, cá nhân nào ? quy định ở đâu ?
Tại Điều 27 Luật Quản lý, sử dụng tài sản công quy định về trách nhiệm kiểm tra việc tuân thủ tiêu chuẩn, định mức sử dụng tài sản công như sau:
“Điều 27. Trách nhiệm kiểm tra việc tuân thủ tiêu chuẩn, định mức sử dụng tài sản công
1. Bộ, cơ quan trung ương, Ủy ban nhân dân các cấp có trách nhiệm tổ chức kiểm tra việc tuân thủ tiêu chuẩn, định mức sử dụng tài sản công trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn được giao.
2. Cơ quan, tổ chức, đơn vị được giao quản lý, sử dụng tài sản công có trách nhiệm tự kiểm tra việc tuân thủ tiêu chuẩn, định mức sử dụng tài sản công.
3. Việc kiểm tra tuân thủ tiêu chuẩn, định mức sử dụng tài sản công được thực hiện trong toàn bộ quy trình đầu tư xây dựng, mua sắm, giao, thuê, sử dụng, xử lý tài sản công.
4. Trong quá trình kiểm tra, nếu phát hiện có hành vi vi phạm tiêu chuẩn, định mức sử dụng tài sản công, cơ quan, tổ chức, đơn vị quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này phải kịp thời xử lý theo thẩm quyền hoặc kiến nghị cơ quan, người có thẩm quyền xử lý theo quy định của pháp luật.”
Chi tiết Quyết định số 15/2025/QĐ-TTg được sửa đổi, bổ sung bởi Quyết định số 10/2026/QĐ-TTg quy định tiêu chuẩn, định mức sử dụng máy móc, thiết bị và Thông tư số 10/2026/TT-BYT của Bộ Y tế và Thông tư số 66/2026/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và đào tạo quy định và hướng dẫn về tiêu chuẩn, định mức máy móc, thiết bị chuyên dùng thuộc lĩnh vực y tế và giáo dục đào tạo tải file đính kèm TẠI ĐÂY; Các văn bản QPPL khác được đề cập ở trên có thể xem và tải tại https://Dauthaumuasam.vn.
Dauthaumuasam.vn